απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
3Δ

Σχήματα λόγου. Κυριολεξία και μεταφορά

Το μάθημα ξεχωρίζει την κυριολεξία από τη μεταφορά, δείχνει ότι ο καθημερινός λόγος είναι γεμάτος μεταφορές που δεν τις προσέχουμε, και πώς τις χρησιμοποιούν η λογοτεχνία, οι εφημερίδες, η διαφήμιση και η γλώσσα των νέων.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΓΛΩΣΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 3Δ15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Σε ένα κείμενο υπάρχουν λέξεις που δεν κυριολεκτούν και περνούν απαρατήρητες επειδή τις έχουμε συνηθίσει.
  2. Κυριολεξία: η λέξη κρατά τη βασική και ακριβή σημασία της.
  3. Μεταφορά: σχήμα λόγου όπου η λέξη παίρνει νέα σημασία που συνδέεται με την αρχική με κάποια ομοιότητα· έτσι η γλώσσα ανανεώνεται και πλουτίζει.
  4. Ένα επιστημονικό κείμενο χρειάζεται κυριολεξία· αν βάλουμε μεταφορές στη θέση των κυριολεκτικών εκφράσεων, το ύφος του αλλάζει.
  5. Οι εφημερίδες κάνουν μεταφορικούς τίτλους και η διαφήμιση συνδυάζει μεταφορικό λόγο με εικόνα.
  6. Κάθε ομάδα, κοινωνική, επαγγελματική ή ηλικιακή, έχει τις δικές της μεταφορές, όπως η γλώσσα των υπολογιστών και των νέων.
  7. Οι μεταφορές δένονται με τον πολιτισμό και δύσκολα μεταφράζονται λέξη προς λέξη.

Όροι

κυριολεξία
η λέξη με τη βασική, ακριβή σημασία
μεταφορά
λέξη με νέα σημασία, λόγω ομοιότητας
σχήμα λόγου
ιδιαίτερος τρόπος έκφρασης
κυριολεκτική σημασία
η αρχική σημασία μιας λέξης
μεταφορική σημασία
η νέα σημασία σε άλλο περιβάλλον
μεταφορικός τίτλος
τίτλος είδησης με μεταφορά
«έπιασα δουλειά»
άρχισα να εργάζομαι
«κατεβάζω αρχείο»
το αντιγράφω από το Διαδίκτυο
«τρέχω το πρόγραμμα»
το εκτελώ στον υπολογιστή
«μια χούφτα άνθρωποι»
λίγοι άνθρωποι
«βγάζει μάτι»
είναι ολοφάνερο
«βροχή τα προβλήματα»
πάρα πολλά προβλήματα
«έφερε στο φως»
αποκάλυψε
γλώσσα των νέων
μεταφορές μιας ηλικιακής ομάδας
μετάφραση μεταφοράς
συχνά δε βγαίνει λέξη προς λέξη

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια η διαφορά κυριολεξίας και μεταφοράς;

Στην κυριολεξία η λέξη κρατά τη βασική, ακριβή σημασία της. Στη μεταφορά παίρνει σε ένα περιβάλλον σημασία διαφορετική από την αρχική, που όμως συνδέεται μαζί της με κάποια ομοιότητα.

Γιατί δεν προσέχουμε τις περισσότερες μεταφορές;

Επειδή είναι τόσο συνηθισμένες στον καθημερινό λόγο που δεν τις αντιλαμβανόμαστε πια ως μεταφορές, όπως το «έπιασα δουλειά» ή το «κατεβάζω τραγούδια».

Γιατί οι μεταφορές δε μεταφράζονται εύκολα;

Επειδή συνδέονται με τον πολιτισμό μιας χώρας. Αν τις μεταφράσουμε λέξη προς λέξη σε άλλη γλώσσα, συχνά βγαίνουν αστείες ή ακατανόητες.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.