απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
3

Η κατοχή της εξουσίας δεν εγγυάται την ευτυχία

Όταν δύο φωνήεντα συναντηθούν μέσα στη λέξη, γίνονται ένα. Αυτό είναι η συναίρεση.

Γ΄ Γυμνασίου · Αρχαία · Ενοτητα 3 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ο Ξενοφών, που έζησε περ. 430-355 π.Χ., δείχνει στον διάλογο Ιέρων τις αδυναμίες της μοναρχίας μέσα από τα λόγια του ίδιου του μονάρχη: δεν ωφελεί ούτε τον ίδιο ούτε τους πολίτες.
  2. Ο Ιέρων Α΄ συζητά με τον Σιμωνίδη τον Κείο, λυρικό ποιητή που ήρθε στις Συρακούσες το 476 π.Χ., συμφιλίωσε τον τύραννο με τον Θήρωνα και πέθανε στον Ακράγαντα γύρω στο 467/466 π.Χ.
  3. Ο τύραννος συγκρίνει τον πλούτο του με άλλων τυράννων, όπως ο αθλητής μετρά τον εαυτό του με τους αντιπάλους· και οι επιθυμίες του είναι πολύ μεγαλύτερες.
  4. Το πολύ και το λίγο κρίνονται με βάση τη χρήση· ο τύραννος έχει πολύ μεγαλύτερα αναγκαία έξοδα, άρα τα πολλαπλάσια αγαθά του του φτάνουν λιγότερο.
  5. Λεξιλογικά: ουσιαστικά από επίθετα (σε -ότης, -ία) και από ουσιαστικά (υποκοριστικά σε -ίδιον, -ίσκος, ουσιαστικά σε -έτης, -της)· σύνθετα με ταχύς.
  6. Συνηρημένα: συναίρεση γίνεται μόνο στον ενεστώτα και στον παρατατικό· γράφουμε τον ασυναίρετο τύπο, συναιρούμε και τονίζουμε με κανόνες για τη θέση και το είδος του τόνου.
  7. Το απαρέμφατο ενεστώτα ε.φ. σχηματίζεται με το παλιό -εν, γι' αυτό το τιμᾶν δεν έχει υπογεγραμμένη.
  8. Στους άλλους χρόνους το α γίνεται η (τιμήσω), εκτός αν προηγείται ε, ι, ρ (ἀνιάσω)· τα ζῶ, πεινῶ, διψῶ, χρῶμαι έχουν η όπου τα άλλα έχουν α.

Πρόσωπα

Ξενοφών
ιστορικός (περ. 430-355 π.Χ.), έγραψε τον διάλογο Ιέρων
Ιέρων Α΄
τύραννος των Συρακουσών, μιλά για τις δυσκολίες της εξουσίας
Σιμωνίδης ο Κείος
λυρικός ποιητής, συνομιλητής του Ιέρωνα
Θήρων
αντίπαλος του Ιέρωνα, συμφιλιώθηκε μαζί του με τη βοήθεια του Σιμωνίδη
Σοφοκλής
στην Αντιγόνη λέει ότι η τυραννίδα επιτρέπει να κάνεις ό,τι θέλεις

Όροι

ἰδιώτης
ο απλός πολίτης, όχι ο άρχοντας
πένης
φτωχός, στερημένος
εὐφραίνομαι
χαίρομαι, ικανοποιούμαι
θᾶττον
γρηγορότερα (συγκρ. του ταχέως)
σκόλια
λυρικά τραγούδια των συμποσίων
πολύ και λίγο κατά τον Ιέρωνα
κρίνονται από τη χρήση, όχι τον αριθμό
συνηρημένα ρήματα
χαρακτήρας α, ε, ο που συναιρείται
συναίρεση
συγχώνευση δύο φωνηέντων σε ένα
περισπώμενα ρήματα
άλλο όνομα των συνηρημένων
α΄ τάξη συνηρημένων
χαρακτήρας α: τιμάω, τιμῶ
β΄ τάξη συνηρημένων
χαρακτήρας ε: ποιέω, ποιῶ
γ΄ τάξη συνηρημένων
χαρακτήρας ο: δηλόω, δηλῶ
χρόνοι με συναίρεση
μόνο ενεστώτας και παρατατικός
τιμᾶν
απαρέμφατο από -εν, χωρίς υπογεγραμμένη
τιμῶ στους άλλους χρόνους
το α γίνεται η (τιμήσω)
ε, ι, ρ πριν από το α
το α μένει (ἀνιῶ → ἀνιάσω)
ζῶ, πεινῶ, διψῶ, χρῶμαι
έχουν η αντί για α (ζῇς, ζῇ)
συναιρεμένη λήγουσα
παίρνει περισπωμένη (σκοπῶ)
συναιρεμένη προπαραλήγουσα
παίρνει οξεία (ἐσκοπούμεθα)

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Τι είναι συνηρημένο ρήμα;

Ρήμα που το θέμα του τελειώνει σε φωνήεν, οπότε στο τέλος συναιρείται με την κατάληξη.

Πόσες τάξεις υπάρχουν;

Τρεις: σε -άω, σε -έω και σε -όω.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.