Νίκος Εγγονόπουλος, "O Καραγκιόζης. Ένα ελληνικό θέατρο σκιών"
Απόσπασμα από το δοκίμιο του Νίκου Εγγονόπουλου (1969) για το θέατρο σκιών: συγκρίνει τον ελληνικό Καραγκιόζη με τον τουρκικό και τον ανατολικό και εξηγεί γιατί τον θεωρεί γνήσιο εκπρόσωπο της λαϊκής ψυχής.
Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 215 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Ο συγγραφέας αναφέρει τους πιθανούς τόπους προέλευσης του θεάτρου σκιών και περιγράφει τις περίπλοκες φιγούρες της Ιάβας και της Τουρκίας, με περσική επίδραση.
Οι ελληνικές φιγούρες είναι λιτές και κάθε πρόσωπο έχει δική του μορφή και χαρακτήρα.
Το σταθερό σκηνικό έχει την καλύβα του Καραγκιόζη και το σαράι του πασά, που μοιάζει με κτίρια της βυζαντινής ζωγραφικής.
Ο ελληνικός Καραγκιόζης είναι πραγματικό θέατρο με δράση και αυτοσχεδιασμό, όπως η Κομμέντια ντελ' Άρτε.
Τα θέματά του είναι αναρίθμητα, από ήρωες του '21 και τον Μέγα Αλέξανδρο ως τον Οθέλλο, με πλούσιο θέαμα, τραγούδια και βεγγαλικά.
Ο Καραγκιόζης εκφράζει τα βάσανα του φτωχού κόσμου απέναντι στον σκληρό πλούσιο, που παρουσιάζεται ως πασάς.
Είναι πατριώτης χωρίς μισαλλοδοξία ή ξενοφοβία και αντιτάσσει τη βία στη βία.
Πρόσωπα
Νίκος Εγγονόπουλος
υπερρεαλιστής ποιητής και ζωγράφος, έγραψε το δοκίμιο για τον Καραγκιόζη το 1969
Καραγκιόζης
ο κεντρικός ήρωας του θεάτρου σκιών, εκπρόσωπος της λαϊκής ψυχής
Χατζηαβάτης
ο δεύτερος τυπικός πρωταγωνιστής δίπλα στον Καραγκιόζη
Κυρά Βασιλική
Ηπειρώτισσα, γυναίκα του Αλή Πασά, ηρωίδα παραστάσεων
Οθέλλος και Δυσδαιμόνα
ήρωες του δράματος του Σαίξπηρ, που παίζονται κι αυτοί στον Καραγκιόζη
Όροι
εικάζεται
πιθανολογείται
ενδιαίτημα
κατοικία
ευφυολογήματα
έξυπνες ατάκες
βωμολοχίες
υβριστικά λόγια
Κομμέντια ντελ' Άρτε
ιταλικό θεατρικό είδος που στηρίζεται στον αυτοσχεδιασμό
ρεπερτόριο
το σύνολο των έργων που μπορεί να ανεβάσει ένα θέατρο
Από πού προήλθε το θέατρο σκιών σύμφωνα με τον Εγγονόπουλο;
Εικάζεται ότι προήλθε από την Κίνα, την Ιάβα, την Περσία ή την Τουρκία. Ο ίδιος παρατηρεί ότι οι φιγούρες του τουρκικού Καραγκιόζη έχουν φανερή περσική επίδραση.
Σε τι διαφέρει ο ελληνικός Καραγκιόζης από τον τουρκικό;
Στον τουρκικό ο διάλογος περιορίζεται σε ατάκες ανάμεσα στον Καραγκιόζη και τον Χατζηαβάτη, ενώ ο ελληνικός είναι πραγματικό θέατρο με διάλογο και έντονη δράση. Οι ελληνικές φιγούρες είναι λιτές, ενώ οι ανατολικές έχουν περίπλοκες, παραφορτωμένες γραμμές.
Τι κρύβει η μορφή του πασά στον Καραγκιόζη;
Κατά τον συγγραφέα δεν είναι απομεινάρι της προέλευσης του θεάτρου. Κρύβει τη μορφή του «κακού πλουσίου» του Ευαγγελίου, που βασανίζει τους αδύναμους και πιστεύει ότι είναι δίκαιος.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.