Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για το ζήτημα των εικόνων

Η Εικονομαχία, η διαμάχη για το αν η λατρεία των εικόνων συμφωνεί με την Ορθοδοξία, από τις αρχές του 8ου ως τα μέσα του 9ου αιώνα: ποιοι την ξεκίνησαν, οι δύο φάσεις της και οι συνέπειές της.

Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 315 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ αρχές 8ου - μέσα 9ου αιώνα (726-843)

Γιατί

Ο Λέων Γ΄ και ο Κωνσταντίνος Ε΄ είχαν επηρεαστεί από ανεικονικές αντιλήψεις του Ιουδαϊσμού και του Ισλάμ.
Οι αγρότες της Μ. Ασίας, που σήκωναν το βάρος της άμυνας κατά των Αράβων, είχαν συχνά τέτοιες αντιλήψεις.
Δεισιδαιμονίες στη λατρεία των εικόνων, επιρροή των μοναχών και η πίστη ότι οι ήττες ήταν θεϊκή τιμωρία.

Τι έγινε

Η πρώτη φάση (726-787) άρχισε με την απομάκρυνση της εικόνας του Χριστού από τη Χαλκή Πύλη.
Το πρώτο διάταγμα κατά των εικόνων βγήκε το 730· οι εικονόφιλοι τιμωρήθηκαν με εξορίες, φυλακίσεις και δημεύσεις.
Ο Ιωάννης Δαμασκηνός υπερασπίστηκε θεωρητικά τις εικόνες.
Επί Κωνσταντίνου Ε΄ η σύγκρουση κορυφώθηκε με διώξεις μοναχών και καταστροφές μονών.
Η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (787) αποκατέστησε τις εικόνες, με μόνο τιμητική προσκύνηση.
Τη δεύτερη, πιο ήπια φάση (815-843) ξεκίνησε ο Λέων Ε΄ και την έληξε η Θεοδώρα με τη σύνοδο του 843.

Τι άλλαξε

Η αναστήλωση θεωρείται νίκη της ελληνικής πνευματικής παράδοσης και άνοιξε περίοδο συνεργασίας κράτους και Εκκλησίας.
Η Εκκλησία της Ρώμης απομακρύνθηκε και στράφηκε στους Φράγκους.
Καταστράφηκαν πολλά έργα τέχνης, ενώ μετά τη νίκη των εικόνων χάθηκαν και κείμενα των εικονομάχων.

Πρόσωπα

Λέων Γ΄: αυτοκράτορας (717-741), πρωτεργάτης της Εικονομαχίας
Κωνσταντίνος Ε΄: γιος του Λέοντα Γ΄ (741-775), επί των ημερών του η διαμάχη κορυφώθηκε
Ιωάννης Δαμασκηνός: θεολόγος που υπερασπίστηκε θεωρητικά τις εικόνες, πέθανε γύρω στο 750
Ειρήνη η Αθηναία: αυτοκράτειρα (780-802) που συγκάλεσε τη Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο
Λέων Ε΄ ο Αρμένιος: ξεκίνησε τη δεύτερη φάση, αποδίδοντας τις ήττες στην εικονολατρία
Θεοδώρα: αυγούστα, μητέρα του Μιχαήλ Γ΄, που έληξε τη δεύτερη φάση

Όροι

Εικονομαχία: η διαμάχη για το αν η λατρεία των εικόνων συμφωνεί με την Ορθοδοξία
ανεικονικές αντιλήψεις: αντιλήψεις αντίθετες στη λατρεία των εικόνων
εικονομάχοι: όσοι απέρριπταν τη λατρεία των εικόνων ως ειδωλολατρία
εικονόφιλοι: οι οπαδοί των εικόνων
τιμητική προσκύνηση: η τιμή που, κατά τη Ζ΄ Σύνοδο, αποδίδεται στις εικόνες
αναστήλωση των εικόνων: η οριστική αποκατάσταση των εικόνων από τη σύνοδο του 843

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια · Χρονογραμμή με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ξεκίνησε η Εικονομαχία;

Οι Ίσαυροι αυτοκράτορες φαίνεται ότι επηρεάστηκαν από τις ανεικονικές αντιλήψεις της ιουδαϊκής και της ισλαμικής θρησκείας και θεωρούσαν τη λατρεία των εικόνων ειδωλολατρία. Ρόλο έπαιξαν και οι δεισιδαιμονίες γύρω από τις εικόνες, η θέληση να περιοριστεί η επιρροή των μοναχών και η ιδέα ότι οι ήττες ήταν οργή του Θεού.

Πώς τελείωσε η Εικονομαχία;

Η πρώτη φάση έληξε με τη Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο (787) με πρωτοβουλία της Ειρήνης της Αθηναίας. Η δεύτερη έληξε με τη σύνοδο του 843, επί Θεοδώρας, που αναστήλωσε οριστικά τις εικόνες.

Ποιες ήταν οι συνέπειες της Εικονομαχίας;

Δίχασε τον λαό, απομάκρυνε την Εκκλησία της Ρώμης από το Βυζάντιο προς τους Φράγκους και κατέστρεψε πολλά έργα τέχνης. Υποχώρησαν επίσης τα γράμματα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα