Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του (610-717): Εσωτερική μεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσης

Πώς το Βυζάντιο βγήκε από τη μεγάλη κρίση του 6ου και 7ου αιώνα: οι εκστρατείες του Ηρακλείου κατά των Περσών, το σύστημα των θεμάτων και ο εξελληνισμός της διοίκησης.

Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 115 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 610-717

Γιατί

Λοιμοί, κακές σοδειές, σεισμοί και εισβολές έφεραν παρακμή των πόλεων, μείωση του πληθυσμού και του εμπορίου.
Η κρίση της δημόσιας οικονομίας οδήγησε σε παραμέληση του στρατού.
Οι Σλάβοι κατέκλυζαν τις ευρωπαϊκές επαρχίες και οι Πέρσες έφτασαν στον Βόσπορο.

Τι έγινε

Ο Ηράκλειος, αυτοκράτορας και στρατηγός μαζί, αναδιοργάνωσε τον στρατό με τη βοήθεια της Εκκλησίας.
Με εκστρατείες κατά των Περσών (622-628) τους συνέτριψε στη Νινευί και ανέκτησε τις επαρχίες της Εγγύς Ανατολής.
Άβαροι και Σλάβοι, σε συνεννόηση με τους Πέρσες, πολιόρκησαν την Κωνσταντινούπολη και ηττήθηκαν.
Οι αραβικές κατακτήσεις έκαναν τις επιτυχίες του πρόσκαιρες.
Οι διάδοχοί του οργάνωσαν στη Μ. Ασία τα θέματα, με στρατό από ελεύθερους αγρότες που έπαιρναν στρατιωτικά κτήματα.
Στρατιωτική και πολιτική διοίκηση ενώθηκαν στο πρόσωπο του στρατηγού· το σύστημα απλώθηκε και στις ευρωπαϊκές επαρχίες.
Η ελληνική έγινε επίσημη γλώσσα της διοίκησης και οι ρωμαϊκοί τίτλοι έγιναν ελληνικοί.

Τι άλλαξε

Ο θεματικός στρατός αντικατέστησε τους μισθοφόρους και αποδείχτηκε πολύ αποτελεσματικός στην άμυνα.
Συμβολικά τελειώνει η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και αρχίζει η μεσαιωνική ελληνική Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

Πρόσωπα

Ηράκλειος: αυτοκράτορας (610-641) που νίκησε τους Πέρσες και πρώτος πήρε τον τίτλο βασιλεύς
Πέρσες: αντίπαλοι του Βυζαντίου που είχαν αρπάξει τον Τίμιο Σταυρό
Άβαροι και Σλάβοι: πολιόρκησαν την Κωνσταντινούπολη το 626 και ηττήθηκαν
Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος: συγγραφέας του έργου «Περί θεμάτων» που παραθέτει το βιβλίο

Όροι

θέματα: διοικητικές περιφέρειες με δικό τους στρατό
στρατιωτικά κτήματα (στρατιωτόπια): γη που έδινε το κράτος σε αγρότες-στρατιώτες για να συντηρούνται και να οπλίζονται
στρατηγός: ο διοικητής του θέματος, με στρατιωτική και πολιτική εξουσία
θεματικός στρατός: στρατός από ελεύθερους αγρότες του θέματος, που αντικατέστησε τους μισθοφόρους
εξελληνισμός: η καθιέρωση της ελληνικής γλώσσας και ελληνικών τίτλων στη διοίκηση
Τίμιος Σταυρός: το ιερότερο κειμήλιο του Χριστιανισμού, που είχαν αρπάξει οι Πέρσες
πιστός εν Χριστώ βασιλεύς: ο τίτλος που υιοθέτησε πρώτος ο Ηράκλειος

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια · Χρονογραμμή με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι ήταν τα θέματα στο Βυζάντιο;

Διοικητικές περιφέρειες με δικό τους στρατό, που δημιουργήθηκαν στη Μ. Ασία τον 7ο αιώνα για την άμυνα απέναντι στους Άραβες. Σε κάθε θέμα την ανώτατη στρατιωτική και πολιτική εξουσία την είχε ο στρατηγός.

Γιατί οι εκστρατείες του Ηρακλείου πήραν θρησκευτικό χαρακτήρα;

Επειδή οι Πέρσες είχαν αρπάξει τον Τίμιο Σταυρό. Ο Ηράκλειος ενθάρρυνε τους στρατιώτες του με ομιλίες κατά των εχθρών του Χριστιανισμού.

Τι σημαίνει ο τίτλος «πιστός εν Χριστώ βασιλεύς»;

Είναι ο ελληνικός τίτλος που υιοθέτησε πρώτος ο Ηράκλειος στη θέση των ρωμαϊκών τίτλων. Σηματοδοτεί το τέλος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την αρχή της μεσαιωνικής ελληνικής Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα