Η πάλη της Ορθοδοξίας με τις αιρέσεις και την αρχαία θρησκεία.
Πώς η Εκκλησία, με τη στήριξη του κράτους, αντιμετώπισε τις αιρέσεις του 4ου και 5ου αιώνα και πώς έκλεισε η αντιπαράθεση με την αρχαία θρησκεία. Το μάθημα δείχνει επίσης πώς οι Μεγάλοι Πατέρες βοήθησαν να συνδεθούν Χριστιανισμός και Ελληνισμός.
Β΄ Γυμνασίου · Ιστορία · Ενοτητα 1 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 4ος - 5ος αιώνας μ.Χ.
Γιατί
Μετά την αναγνώρισή του ο Χριστιανισμός βρέθηκε αντιμέτωπος με πολλές αιρέσεις.
Το κράτος στήριξε την Εκκλησία αλλά μπήκε και στις δογματικές διαμάχες, έτσι η θεολογία μπλέχτηκε με την πολιτική.
Τι έγινε
Αιρέσεις ονομάστηκαν οι αποκλίσεις από την ορθή διδασκαλία, όπως την όρισαν οι Οικουμενικές Σύνοδοι.
Τον 4ο αιώνα κυριάρχησε ο Αρειανισμός, διαδεδομένος και στους Γότθους και σε άλλα γερμανικά φύλα.
Τον 5ο αιώνα οι διαμάχες αφορούσαν τη σχέση θείας και ανθρώπινης φύσης στον Χριστό: Νεστοριανισμός και Μονοφυσιτισμός.
Ο Μονοφυσιτισμός επικράτησε σε Συρία, Παλαιστίνη και Αίγυπτο· η καταπίεση των Μονοφυσιτών διευκόλυνε αργότερα τις αραβικές κατακτήσεις.
Η απόπειρα του Ιουλιανού να ξαναφέρει τη λατρεία των Ολύμπιων θεών απέτυχε.
Ο Θεοδόσιος Α΄ έκλεισε ναούς και μαντεία και απαγόρευσε Ολυμπιακούς Αγώνες και Ελευσίνια Μυστήρια.
Φανατικοί γκρέμισαν ναούς και αγάλματα, ενώ οι Μεγάλοι Πατέρες αξιοποίησαν επιλεκτικά την αρχαία φιλοσοφία, ανοίγοντας δρόμο για τη σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού.
Τι άλλαξε
Η αρχαία θρησκεία έχασε οριστικά την αντιπαράθεση στα τέλη του 4ου αιώνα.
Με τη στάση των Πατέρων ξεκίνησε ο διάλογος και η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού.
Πρόσωπα
Θεοδόσιος Α΄
αυτοκράτορας (379-395) που έδωσε το οριστικό πλήγμα στην αρχαία θρησκεία
Ιουλιανός
αυτοκράτορας (361-363) που προσπάθησε χωρίς επιτυχία να αναβιώσει τη λατρεία των Ολύμπιων θεών
Υπατία
φιλόσοφος από την Αλεξάνδρεια, θύμα των διώξεων κατά των οπαδών της αρχαίας θρησκείας
Μέγας Βασίλειος
Πατέρας της Εκκλησίας που πρότεινε να παίρνουμε από τα κλασικά κείμενα ό,τι χρειάζεται, όπως η μέλισσα
Γρηγόριος Ναζιανζηνός
ένας από τους Μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας του 4ου αιώνα
Ιωάννης Χρυσόστομος
ένας από τους Μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας του 4ου αιώνα
Όροι
αίρεση
απόκλιση από την ορθή χριστιανική διδασκαλία, όπως την όρισαν οι Οικουμενικές Σύνοδοι
Ορθοδοξία
η ορθή χριστιανική διδασκαλία που διατύπωσε επίσημα η Εκκλησία
Αρειανισμός
αίρεση που θεωρούσε τον Υιό δημιούργημα του Πατρός
Νεστοριανισμός
αίρεση που τόνιζε την υπεροχή της ανθρώπινης φύσης του Χριστού
Μονοφυσιτισμός
αίρεση που δεχόταν ότι η θεία φύση απορρόφησε την ανθρώπινη στον Χριστό
καθολικοί
κατά το παράθεμα, οι Χριστιανοί που δέχονται τις αποφάσεις των συνόδων
Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας
Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος Νύσσης, Γρηγόριος Ναζιανζηνός, Ιωάννης Χρυσόστομος
Χρονολογίες
325
Η σύνοδος της Νίκαιας καταδικάζει τον Αρειανισμό
381
Η σύνοδος της Κωνσταντινούπολης καταδικάζει ξανά τον Αρειανισμό
392
Διάταγμα του Θεοδοσίου κατά των θυσιών της αρχαίας θρησκείας
431
Η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος της Εφέσου καταδικάζει τον Νεστοριανισμό
451
Η Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος της Χαλκηδόνας καταδικάζει τον Μονοφυσιτισμό
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Τι δίδασκε ο Αρειανισμός;
Ότι ο Υιός είναι δημιούργημα του Πατρός, άρα αμφισβητούσε τη θεότητά του. Καταδικάστηκε από τις οικουμενικές συνόδους της Νίκαιας (325) και της Κωνσταντινούπολης (381).
Ποια είναι η διαφορά Νεστοριανισμού και Μονοφυσιτισμού;
Ο Νεστοριανισμός τόνιζε την υπεροχή της ανθρώπινης φύσης του Χριστού, ενώ ο Μονοφυσιτισμός υποστήριζε ότι η θεία φύση απορρόφησε την ανθρώπινη. Ο πρώτος καταδικάστηκε στην Έφεσο (431), ο δεύτερος στη Χαλκηδόνα (451).
Τι έκανε ο Θεοδόσιος Α΄ για την αρχαία θρησκεία;
Έκλεισε τους ναούς και τα μαντεία της και απαγόρευσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες και τα Ελευσίνια Μυστήρια (392-393 μ.Χ.).
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.