Το μάθημα δείχνει ότι το α΄ συνθετικό ενός συνθέτου μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα, αριθμητικό, επίρρημα, πρόθεση ή αντωνυμία, και τι αλλαγές παθαίνει στη μορφή και στον τόνο όταν μπαίνει στη σύνθετη λέξη.
Β΄ Γυμνασίου · Γλώσσα · Ενοτητα 3Γ · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι μαθητές εντοπίζουν σύνθετα στα κείμενα για τη φιλία και αναγνωρίζουν τι μέρος του λόγου είναι το α΄ συνθετικό τους.
Το α΄ συνθετικό μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα, αριθμητικό, επίρρημα, πρόθεση ή αντωνυμία.
Ένα ρήμα ως α΄ συνθετικό μπαίνει συχνά με το θέμα του αορίστου (σπάραξα, σπαραξικάρδιος).
Αριθμητικά και προθέσεις αλλάζουν θέμα: ένας γίνεται μονο-, δύο γίνεται δι-, μετά γίνεται μεθ-.
Στο σύνθετο ο τόνος μπορεί να μετακινηθεί και το αρχικό ο- του β΄ συνθετικού να γίνει ω- (διώροφος).
Με το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής βρίσκουν σύνθετα με α΄ συνθετικό το φιλο- (φιλόλογος, φιλόζωος, φιλειρηνικός κ.ά.).
Όροι
α΄ συνθετικό
η πρώτη λέξη ενός συνθέτου
κρεοπώλης
α΄ συνθετικό ουσιαστικό: κρέας
αγριοκάτσικο
α΄ συνθετικό επίθετο: άγριος
μπαινοβγαίνω
α΄ συνθετικό ρήμα: μπαίνω
σπαραξικάρδιος
ρήμα με θέμα αορίστου: σπάραξα
μονόπλευρος
αριθμητικό: ένας γίνεται μονο-
διώροφος
αριθμητικό: δύο γίνεται δι-
πενταετία
α΄ συνθετικό αριθμητικό: πέντε
ξαναδιαβάζω
α΄ συνθετικό επίρρημα: ξανά
μεθαύριο
πρόθεση: μετά γίνεται μεθ-
αντίθεση
α΄ συνθετικό πρόθεση: αντί
αλλόγλωσσος
α΄ συνθετικό αντωνυμία: άλλος
αυτοκίνητο
α΄ συνθετικό αντωνυμία: αυτός
καθημερινός
α΄ συνθετικό αντωνυμία: κάθε
μετακίνηση τόνου
ο τόνος αλλάζει θέση στο σύνθετο
ο- σε ω-
διώροφος από δύο + όροφος
φιλο-
α΄ συνθετικό: που αγαπά κάτι
φιλόλογος
καθηγητής Αρχαίων και Νέων Ελληνικών
φιλοδώρημα
χρήματα που αφήνουμε στον σερβιτόρο
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Τι μέρος του λόγου μπορεί να είναι το α΄ συνθετικό;
Συχνά ναι. Το «ένας» γίνεται μονο- (μονόπλευρος), το «δύο» γίνεται δι- (διώροφος) και το «μετά» γίνεται μεθ- (μεθαύριο). Ένα ρήμα μπαίνει συχνά με το θέμα του αορίστου, όπως «σπαράζω» σε «σπαραξικάρδιος».
Τι αλλάζει ακόμη όταν σχηματίζεται το σύνθετο;
Μπορεί να μετακινηθεί ο τόνος (αντίθεση, αλλόγλωσσος) και το -ο- του β΄ συνθετικού μπορεί να γίνει -ω-, όπως στο «διώροφος» από το «όροφος».
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.