απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
4.1

Το έδαφος και το υπέδαφος

Το έδαφος δεν είναι απλώς χώμα. Είναι μείγμα από ανόργανα συστατικά, οργανικές ουσίες, νερό και αέρα, και χρειάστηκαν αιώνες για να φτιαχτεί.

Β΄ Γυμνασίου · Χημεία · Ενοτητα 4 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Με απλά πειράματα δείχνουμε ότι το χώμα περιέχει νερό (θάμπωμα της υάλου ωρολογίου όταν το θερμαίνουμε) και ζωντανούς οργανισμούς (ζωύφια που πέφτουν από το χώμα κάτω από λάμπα).
  2. Το έδαφος έχει ανόργανα υλικά, νεκρή οργανική ύλη και μικροοργανισμούς· από αυτό εξαρτώνται τα φυτά και, μέσω αυτών, τα φυτοφάγα και τα σαρκοφάγα ζώα.
  3. Στην αρχή η Γη είχε μόνο βράχια και νερά· το έδαφος φτιάχτηκε πολύ αργά, καθώς οι οργανισμοί επιδρούσαν πάνω στα βράχια μαζί με το νερό και τον αέρα.
  4. Υπέδαφος είναι το συμπαγές στρώμα κάτω από το έδαφος, από πετρώματα (ασβεστόλιθος, γρανίτης, μάρμαρο) που αποτελούνται από ορυκτά.
  5. Τα ονόματα των ορυκτών συχνά δείχνουν μια ιδιότητα: ο αιματίτης (Fe₂O₃) είναι κόκκινος και τον χρησιμοποιούσαν στα ερυθρόμορφα αγγεία.
  6. Μεταλλεύματα είναι ορυκτά με εκμεταλλεύσιμη ποσότητα μετάλλου· ορυκτά καύσιμα είναι πετρέλαιο, γαιάνθρακες, φυσικό αέριο.
  7. Ελληνικός ορυκτός πλούτος: βωξίτης (Στερεά Ελλάδα), σιδηρονικελιούχα (Λοκρίδα, Εύβοια), γαληνίτης PbS (Λαύριο), χρωμίτης, λιγνίτης, και τα μάρμαρα (CaCO₃ με προσμείξεις).

Όροι

έδαφος
επιφανειακό στρώμα του στερεού φλοιού
υπέδαφος
συμπαγές στρώμα κάτω από το έδαφος
πέτρωμα
ασβεστόλιθος, γρανίτης, μάρμαρο
ορυκτό
ουσία με καθορισμένη χημική σύσταση
μετάλλευμα
ορυκτό με εκμεταλλεύσιμο μέταλλο
ορυκτά καύσιμα
πετρέλαιο, γαιάνθρακες, φυσικό αέριο
ορυκτός πλούτος
πρώτες ύλες του υπεδάφους μιας χώρας
αιματίτης
κόκκινο ορυκτό, Fe₂O₃
βωξίτης
μετάλλευμα αλουμινίου, Al₂O₃
γαληνίτης
PbS, μετάλλευμα μολύβδου
σφαλερίτης
ZnS, μετάλλευμα ψευδαργύρου
σιδηροπυρίτης
FeS₂
λιγνίτης
ορυκτό καύσιμο, π.χ. Μεγαλόπολη
μάρμαρο
κρύσταλλοι CaCO₃ με προσμείξεις
νεκρή οργανική ύλη
υπολείμματα ριζών, φύλλων, οργανισμών
ερυθρόμορφα αγγεία
κόκκινες μορφές από αιματίτη

ΠΑΙΞΕ ΤΟΑριθμοί · Τηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Από τι αποτελείται το έδαφος;

Περίπου 45% ανόργανα συστατικά, 25% νερό, 25% αέρας και 5% οργανικές ουσίες. Είναι ετερογενές μείγμα.

Πώς σχηματίζεται;

Από την αποσάθρωση των πετρωμάτων, με τη βοήθεια του νερού, της θερμοκρασίας και των ζωντανών οργανισμών. Χρειάζονται αιώνες για λίγα εκατοστά.

Τι είναι ο χούμος;

Η οργανική ουσία από την αποσύνθεση φυτών και ζώων. Δίνει στο έδαφος τη γονιμότητά του και το σκούρο του χρώμα.

Ποια η διαφορά εδάφους και υπεδάφους;

Το έδαφος είναι το επιφανειακό γόνιμο στρώμα, με οργανικές ουσίες. Το υπέδαφος είναι από κάτω, φτωχότερο σε οργανικά και πιο κοντά στο μητρικό πέτρωμα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.