Οξυγόνο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Το οξυγόνο του αέρα αποτελείται από μόρια O₂· στον στερεό φλοιό της Γης είναι το πιο διαδεδομένο στοιχείο (47% w/w), ενωμένο με άλλα στοιχεία.
2. Παρασκευή: ηλεκτρόλυση του νερού ή διάσπαση του H₂O₂ με MnO₂ στο εργαστήριο· στη βιομηχανία από τον αέρα με υγροποίηση και απόσταξη, και φυλάσσεται σε χαλύβδινες φιάλες (οβίδες).
3. Ανίχνευση: μια μισοσβησμένη παρασχίδα ξανανάβει μέσα σε οξυγόνο, γιατί το οξυγόνο είναι απαραίτητο για την καύση.
4. Φυσικές ιδιότητες: αέριο άχρωμο και άοσμο, διαλύεται λίγο στο νερό (αρκετά για τους υδρόβιους οργανισμούς)· Σ.Π. −219 °C, Σ.Ζ. −183 °C.
5. Με το οξυγόνο αντιδρούν σχεδόν όλα τα στοιχεία, σχηματίζοντας οξείδια: 2Cu + O₂ → 2CuO, S + O₂ → SO₂, 4Fe + 3O₂ → 2Fe₂O₃.
6. Καύσεις είναι οι οξειδώσεις με φλόγα και έκλυση θερμότητας· χρησιμοποιούνται για ενέργεια, π.χ. C + O₂ → CO₂ και CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O.
7. Στην κυτταρική αναπνοή το οξυγόνο οξειδώνει στα κύτταρα ουσίες των τροφών, όπως τη γλυκόζη, χωρίς φλόγα (βιολογικές καύσεις)· η φωτοσύνθεση το αναπληρώνει.

Πρόσωπα

Σέελε (Scheele)

Σουηδός· σε αυτόν αποδίδεται, μαζί με τον Πρίστλυ, η ανακάλυψη του οξυγόνου

Πρίστλυ (Priestley)

Βρετανός· συνανακαλύπτης του οξυγόνου

Λαβουαζιέ (Lavoisier)

Γάλλος· μελέτησε συστηματικά το οξυγόνο και του έδωσε το όνομα

Όροι

O₂

μόριο οξυγόνου, δύο άτομα

οξυζενέ

υδατικό διάλυμα H₂O₂

πυρολουσίτης

MnO₂, διασπά το H₂O₂

2H₂O₂ → 2H₂O + O₂

παρασκευή οξυγόνου από οξυζενέ

μισοσβησμένη παρασχίδα

ξανανάβει σε οξυγόνο

οξείδιο

ένωση στοιχείου με οξυγόνο

οξείδωση

αντίδραση μιας ουσίας με οξυγόνο

καύση

οξείδωση με φλόγα και θερμότητα

CuO

μαύρο οξείδιο του χαλκού

SO₂

διοξείδιο του θείου

Fe₂O₃

οξείδιο του σιδήρου (σκουριά)

Σ.Ζ. του οξυγόνου

−183 °C

κυτταρική αναπνοή

οξείδωση τροφών στα κύτταρα

βιολογική καύση

οξείδωση στα κύτταρα χωρίς φλόγα

φωτοσύνθεση

αναπληρώνει το οξυγόνο του αέρα

οξυγόνο (ετυμολογία)

οξύ + γεννώ

47% w/w

το οξυγόνο στον στερεό φλοιό της Γης