Το μάθημα εξηγεί πώς στηρίζονται και κινούνται τα ζώα: με ενδοσκελετό, με εξωσκελετό ή με υδροστατικό σκελετό, και με τη συστολή και τη χαλάρωση των μυών. Δίνει παραδείγματα από ασπόνδυλα και σπονδυλωτά της ξηράς, του νερού και του αέρα.
Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΒΙΟΛΟΓΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 515 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Για να κινηθούν, ο άνθρωπος και πολλά ζώα έχουν σκελετό και μυς. Ο σκελετός μπορεί να είναι εσωτερικός (ενδοσκελετός) ή εξωτερικός (εξωσκελετός).
Ο σκελετός, εκτός από την κίνηση, προστατεύει, υποστηρίζει και διατηρεί το σχήμα του σώματος. Στα ασπόνδυλα ο εξωσκελετός κρατά και την υγρασία του σώματος.
Στα αρθρόποδα ο εξωσκελετός είναι αρθρωτός για να επιτρέπει κινήσεις και αλλάζει κατά την ανάπτυξη με την έκδυση.
Ασπόνδυλα όπως η μέδουσα, η ύδρα και ο γεωσκώληκας στηρίζονται σε υδροστατικό σκελετό. Το σαλιγκάρι έρπει με το μυώδες πόδι του και τα δίθυρα στηρίζονται στον βράχο με τη βύσσο.
Όλα τα σπονδυλωτά έχουν σπονδυλική στήλη, μέρος του ενδοσκελετού τους. Ο σκελετός τους διαφέρει ανάλογα με το αν ζουν στον αέρα, στο νερό ή στην ξηρά.
Τα πτηνά πετούν με τα μπροστινά άκρα διαμορφωμένα σε πτέρυγες και έχουν ελαφρύ σκελετό με κούφια οστά. Τα ψάρια κολυμπούν με πτερύγια και υδροδυναμικό σχήμα, τα φίδια έρπουν με πλευρικούς κυματισμούς.
Στα θηλαστικά οι μύες συστέλλονται και χαλαρώνουν αλλάζοντας μήκος, και έτσι γίνεται η κίνηση.
Όροι
ενδοσκελετός
σκελετός που βρίσκεται στο εσωτερικό του οργανισμού
εξωσκελετός
σκελετός που καλύπτει εξωτερικά τον οργανισμό
υδροστατικός σκελετός
στήριξη του σώματος από εσωτερικά υγρά, όπως στη μέδουσα και την ύδρα
έκδυση
η αποβολή του εξωσκελετού και ο σχηματισμός νέου κατά την ανάπτυξη των αρθροπόδων
αρθρόποδα
ζώα με εξωσκελετό, αρθρωτά πόδια και σώμα χωρισμένο σε ζώνες, όπως έντομα, αράχνες και καβούρια
βύσσος
λεπτές σκληρές κλωστές από το πόδι των δίθυρων που τα στηρίζουν στον βράχο
οφιοειδής κίνηση
η κίνηση των φιδιών με πλευρικούς κυματισμούς του σώματος
σπονδυλική στήλη
μέρος του ενδοσκελετού που έχουν όλα τα σπονδυλωτά
Ποια είναι η διαφορά ενδοσκελετού και εξωσκελετού;
Ο ενδοσκελετός βρίσκεται μέσα στο σώμα του ζώου, ενώ ο εξωσκελετός το καλύπτει απ' έξω. Και οι δύο βοηθούν στην κίνηση, προστατεύουν, στηρίζουν και κρατούν το σχήμα του σώματος.
Τι είναι η έκδυση;
Στα αρθρόποδα, όσο μεγαλώνει το ζώο, ο εξωσκελετός του πέφτει και σχηματίζεται καινούριος. Αυτό το φαινόμενο λέγεται έκδυση.
Πώς κινείται ο γεωσκώληκας χωρίς σκελετό από οστά;
Έχει υδροστατικό σκελετό από εσωτερικά υγρά. Κινείται με τριχίδια σε κάθε δακτύλιο και με δύο στρώματα μυών, κυκλικούς απ' έξω και επιμήκεις από μέσα, που δουλεύουν μαζί.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.