Το αναπνευστικό σύστημα φέρνει οξυγόνο στο αίμα και απομακρύνει το διοξείδιο του άνθρακα. Το μάθημα δείχνει τη διαδρομή του αέρα, πώς γίνονται η εισπνοή και η εκπνοή, την ανταλλαγή αερίων στις κυψελίδες και τις βλάβες από τους ρύπους και το κάπνισμα.
Α΄ Γυμνασίου · Βιολογία · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Τα κύτταρα διασπούν θρεπτικές ουσίες όπως η γλυκόζη με οξυγόνο (κυτταρική αναπνοή) και βγάζουν ενέργεια και διοξείδιο του άνθρακα· γι' αυτό το οξυγόνο πρέπει να έρχεται συνεχώς.
Η αναπνοή έχει την εισπνοή, με αέρα πλούσιο σε οξυγόνο, και την εκπνοή, με αέρα πλούσιο σε διοξείδιο του άνθρακα.
Αεροφόρος οδός: μύτη, φάρυγγας, λάρυγγας, τραχεία, βρόγχοι και βρογχικό δένδρο, που καταλήγει στις κυψελίδες των πνευμόνων.
Η επιγλωττίδα εμποδίζει την τροφή να μπει στον λάρυγγα· κάτω της, στη γλωττίδα, βρίσκονται οι φωνητικές χορδές.
Το διάφραγμα, θολωτός μυς κάτω από τους πνεύμονες, και οι μεσοπλεύριοι μύες αλλάζουν τον όγκο του θώρακα στην εισπνοή και στην εκπνοή.
Στις κυψελίδες, με λεπτά μονόστιβα τοιχώματα και πυκνό δίκτυο τριχοειδών, τα αέρια ανταλλάσσονται με διάχυση· το οξυγόνο δένεται στην αιμοσφαιρίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Ατμοσφαιρικοί ρύποι προκαλούν ασθένειες όπως εμφύσημα και βρογχίτιδα· το κάπνισμα, ενεργητικό και παθητικό, βλάπτει πνεύμονες και καρδιά με νικοτίνη, πίσσα και μονοξείδιο του άνθρακα.
Για να μπει αέρας, το διάφραγμα και οι μύες ανάμεσα στα πλευρά συσπώνται και το διάφραγμα κατεβαίνει· ο θώρακας μεγαλώνει και ο αέρας γεμίζει τους πνεύμονες. Στην εκπνοή οι μύες χαλαρώνουν, ο θώρακας μικραίνει και ο αέρας βγαίνει έξω.
Πού και πώς γίνεται η ανταλλαγή οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα;
Στις κυψελίδες των πνευμόνων, με διάχυση. Ο αέρας της κυψελίδας έχει περισσότερο οξυγόνο από το αίμα των τριχοειδών, οπότε το οξυγόνο περνά στο αίμα, ενώ το διοξείδιο του άνθρακα περνά από το αίμα στην κυψελίδα.
Γιατί δεν πρέπει να μιλάμε όταν καταπίνουμε;
Κατά την κατάποση ο λάρυγγας ανεβαίνει και η επιγλωττίδα κλείνει την είσοδό του, για να μην μπει τροφή. Αν μιλάμε ή αναπνέουμε την ίδια ώρα, η τροφή μπορεί να περάσει στον λάρυγγα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.