Πίνακας Δ. Επιρρηματικές σχέσεις

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Ο πίνακας διασταυρώνει τον τρόπο εκφοράς (γραμμές) με την επιρρηματική σχέση που δηλώνεται (στήλες).
2. Πρώτη ομάδα σχέσεων: τρόπος, τόπος, χρόνος, αιτία, σκοπός.
3. Δεύτερη ομάδα: αποτέλεσμα, ποσό, αναφορά, όρος ή προϋπόθεση, εναντίωση, παραχώρηση.
4. Τρόποι εκφοράς: επίρρημα, εμπρόθετος προσδιορισμός, πλάγια πτώση (γενική, δοτική, αιτιατική), επιρρηματική πρόταση.
5. Επιρρηματικές σχέσεις δηλώνουν επίσης η επιρρηματική μετοχή, το κατηγορούμενο (επιρρηματικό ή προληπτικό) και το απαρέμφατο.
6. Για κάθε σχέση οι προτάσεις που ταιριάζουν είναι: χρονική, αιτιολογική, τελική, συμπερασματική, υποθετική, εναντιωματική, παραχωρητική, και η αναφορική σε πολλές σχέσεις.
7. Κάθε κελί έχει ένα αρχαίο παράδειγμα· ο πίνακας δεν δίνει ορισμούς.

Όροι

επιρρηματική σχέση

τι δηλώνει ένας επιρρηματικός όρος

επίρρημα

μονολεκτικός επιρρηματικός προσδιορισμός

εμπρόθετος προσδιορισμός

πρόθεση με πτώση ως προσδιορισμός

πλάγια πτώση

γενική, δοτική ή αιτιατική

επιρρηματική μετοχή

μετοχή που δηλώνει χρόνο, αιτία κ.ά.

επιρρηματικό κατηγορούμενο

κατηγορούμενο με επιρρηματική χροιά

προληπτικό κατηγορούμενο

δηλώνει το αποτέλεσμα της ενέργειας

χρονική πρόταση

δηλώνει χρόνο

αιτιολογική πρόταση

δηλώνει αιτία

τελική πρόταση

δηλώνει σκοπό

συμπερασματική πρόταση

δηλώνει αποτέλεσμα

υποθετική πρόταση

δηλώνει όρο ή προϋπόθεση

εναντιωματική πρόταση

δηλώνει εναντίωση

παραχωρητική πρόταση

δηλώνει παραχώρηση

αναφορική πρόταση

επιρρηματική σε πολλές σχέσεις