απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
§ 168

Γ. Σύνδεση με αντιθετικούς συνδέσμους

Οι αντιθετικοί σύνδεσμοι (μέν ... δέ, ἀλλά, ὅμως, μέντοι, καίτοι κ.ά.): πώς χρησιμοποιείται ο καθένας, τι γίνεται όταν το μέν μένει μόνο του, και τα δύο είδη αντίθεσης.

Α΄ Γυμνασίου · Συντακτικό Αρχαίας · § 168 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Αντιθετικοί σύνδεσμοι: μέν, δέ, ἀλλά, ὅμως, μέντοι, καίτοι, μήν, ἀλλὰ μήν, καὶ μήν, οὐ μὴν ἀλλά, ἀτάρ· οι μέν, δέ, μήν, μέντοι δεν μπαίνουν πρώτοι.
  2. Το μέν ... δέ ενώνει προτάσεις με αντίθετο ή απλώς διαφορετικό περιεχόμενο· για έντονη αντίθεση το δεύτερο μέρος παίρνει δ' αὖ, μέντοι, ὅμως δέ ή οὐ μήν.
  3. Μόνο του το μέν (ανανταπόδοτο) είναι μόριο: «βέβαια» ή «τουλάχιστον». Μόνο του το δέ σημαίνει «όμως» ή είναι μεταβατικό.
  4. Το ἀλλά μπαίνει σε σχήμα κατ' άρση και θέση· μετά από άρνηση με ἄλλος ή ἕτερος, και το ἀλλ' ἤ, σημαίνει «παρά μόνο». Μετά από υποθετική ή αιτιολογική σημαίνει «τουλάχιστον», στην αρχή απάντησης «απεναντίας».
  5. Το ὅμως συχνά συνδυάζεται με άλλους (ὅμως δέ, ἀλλ' ὅμως) και ακολουθεί εναντιωματική πρόταση ή μετοχή.
  6. Τα μέντοι και καίτοι σημαίνουν «όμως», «και όμως», αλλά συχνά είναι και βεβαιωτικά μόρια («βέβαια»).
  7. Η αντίθεση είναι αρνητική ή περιοριστική· το δέ με το μᾶλλον είναι επανορθωτικό, το ἀλλά με προστακτική είναι προτρεπτικό, και το ἀλλ' ἦ ανοίγει ρητορική ερώτηση.

Όροι

μέν ... δέ
αντίθετο ή διαφορετικό περιεχόμενο
σχήμα ανανταπόδοτο
μέν χωρίς δέ
βεβαιωτικό μέν
«βέβαια», «μάλιστα»
μεταβατικό δέ
περνά στα επόμενα χωρίς αντίθεση
σχήμα κατ' άρση και θέση
άρνηση και μετά κατάφαση με ἀλλά
ἀλλ' ἤ μετά από άρνηση
«παρά μόνο», εξαίρεση
ἀλλά μετά από υποθετική
«τουλάχιστον»
ἀλλά στην αρχή απάντησης
«απεναντίας»
ὅμως
συχνά μετά από εναντιωματική πρόταση
καίτοι
«και όμως», κυρίως ανάμεσα σε περιόδους
ἀτάρ
«όμως», «αλλά»
αρνητική αντίθεση
τα μέρη αλληλοαποκλείονται
περιοριστική αντίθεση
το ένα μέρος περιορίζει το άλλο
δέ με το μᾶλλον
επανορθωτικό, διορθώνει τα προηγούμενα
ἀλλά με προστακτική
έντονη προτροπή, «εμπρός λοιπόν»
ἀλλ' ἦ
ρητορική ερώτηση με βεβαιότητα

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιοι σύνδεσμοι δεν μπαίνουν στην αρχή της πρότασης;

Από τους αντιθετικούς, οι μέν, δέ, μήν και μέντοι δεν μπαίνουν ποτέ πρώτοι στην πρόταση.

Τι σημαίνει το μέν όταν δεν ακολουθεί δέ;

Τότε έχουμε σχήμα ανανταπόδοτο, και το μέν λειτουργεί ως μόριο: βεβαιωτικό («βέβαια», «μάλιστα») ή με τη σημασία «τουλάχιστον».

Ποια διαφορά έχει η αρνητική από την περιοριστική αντίθεση;

Στην αρνητική τα δύο μέρη αποκλείουν το ένα το άλλο. Στην περιοριστική το ένα απλώς περιορίζει το άλλο, χωρίς να το ακυρώνει.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.