Οι ομοιόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί βρίσκονται στην ίδια πτώση με το όνομα που προσδιορίζουν. Η ενότητα εξηγεί τα τέσσερα είδη τους: την παράθεση, την επεξήγηση, τον επιθετικό και τον κατηγορηματικό προσδιορισμό.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί είναι στην ίδια πτώση με το όνομα που προσδιορίζουν. Αν είναι ουσιαστικά, είναι παράθεση ή επεξήγηση· αν είναι επίθετα, επιθετικός ή κατηγορηματικός προσδιορισμός.
Η παράθεση δίνει ένα κύριο και γνωστό γνώρισμα, αναλύεται σε αναφορική πρόταση και προσδιορίζει ουσιαστικά, αντωνυμίες ή ολόκληρες προτάσεις (προεξαγγελτική παράθεση).
Η επεξήγηση διευκρινίζει έναν όρο με γενική σημασία (συχνά δεικτική αντωνυμία ή τα ὧδε, οὕτω)· μπορεί να είναι και απαρέμφατο, πρόταση ή ουσιαστικό με το λέγω.
Ο επιθετικός προσδιορισμός δίνει μόνιμη ιδιότητα και συμφωνεί σε γένος, αριθμό και πτώση. Εκτός από επίθετο μπορεί να είναι αντωνυμία, αριθμητικό, μετοχή, ουσιαστικό, γεωγραφικό όνομα, επίρρημα ή εμπρόθετος με άρθρο, έναρθρη γενική ή αναφορική πρόταση.
Πολλοί επιθετικοί προσδιορισμοί μπαίνουν με κόμμα ή σύνδεσμο, ή επάλληλα χωρίς αυτά· συχνά το ουσιαστικό παραλείπεται και ο προσδιορισμός ουσιαστικοποιείται (οἱ θνητοί, ἡ τριήρης).
Ο κατηγορηματικός προσδιορισμός δίνει προσωρινή ιδιότητα· είναι άναρθρο επίθετο, αντωνυμία ή μετοχή δίπλα σε έναρθρο ουσιαστικό.
Λέξεις όπως πᾶς, μόνος, αὐτός, ἄκρος, μέσος είναι χωρίς άρθρο κατηγορηματικοί προσδιορισμοί και με άρθρο επιθετικοί, με άλλη σημασία.
Οι σημειώσεις προσθέτουν τη γενική παραθετική και την επιμεριστική παράθεση, που μοιράζει ένα σύνολο σε μέρη με μέν και δέ.
Η παράθεση δίνει στον όρο ένα κύριο και γνωστό γνώρισμα και είναι έννοια ευρύτερη από αυτόν. Η επεξήγηση ξεκαθαρίζει έναν όρο με αόριστη, γενική σημασία, είναι έννοια στενότερη και μεταφράζεται με το «δηλαδή».
Πώς ξεχωρίζει ο επιθετικός από τον κατηγορηματικό προσδιορισμό;
Ο επιθετικός δίνει μόνιμη ιδιότητα και ξεχωρίζει ένα πρόσωπο ή πράγμα από άλλα ομοειδή. Ο κατηγορηματικός δίνει προσωρινή ιδιότητα, είναι χωρίς άρθρο δίπλα σε έναρθρο ουσιαστικό και ξεχωρίζει μια κατάσταση του ίδιου προσώπου από άλλη.
Τι είναι η προεξαγγελτική παράθεση;
Παράθεση σε ολόκληρη πρόταση, που εκφράζει κρίση για το περιεχόμενό της και συνήθως μπαίνει πριν από αυτήν, π.χ. τὸ λεγόμενον, τὸ μέγιστον, τεκμήριον δέ.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.