Κοσμάς Πολίτης, «Τα τσερκένια»

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα «Στου Χατζηφράγκου» (1963) του Κοσμά Πολίτη: ένας ηλικιωμένος πρόσφυγας στην Αθήνα θυμάται με νοσταλγία πώς πετούσαν χαρταετούς, τα «τσερκένια», στη Σμύρνη των παιδικών του χρόνων.

Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 215 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Ο αφηγητής, γέρος πια, μιλά σε κάποιον και του περιγράφει πώς ολόκληρη η Σμύρνη έμοιαζε να ανεβαίνει στον ουρανό με χιλιάδες χαρταετούς.
Το πέταγμα άρχιζε την Καθαρή Δευτέρα και συνεχιζόταν κάθε Κυριακή και αργία ως των Βαΐων, από τις αλάνες, τα δώματα και τα οικόπεδα κάθε μαχαλά.
Θυμάται τον Σταυράκη, που ήταν μάστορας στις «μυρωδιές» και έκοβε με μια απότομη κίνηση την ουρά των άλλων αετών.
Περιγράφει τα «παρσίματα» και τη σημασία της τίμιας συμφωνίας και του ίδιου σπάγγου, ώστε να είναι ισοπαλία.
Εξηγεί πώς φτιαχνόταν ο αετός, από καλαμένιο τόξο, χορδή, γιαρμά και χαρτί, και ότι πρέπει να είναι καλοζυγιασμένος.
Απαριθμεί τα είδη και τις τιμές τους, από τον φτηνό «Τούρκο» ως το ακριβό μπακλαβουδωτό, και τους θεόρατους αετούς των μεγάλων.
Κλείνει συγκρίνοντας την εικόνα της πόλης που ανέβαινε στον ουρανό με την εικόνα της Ανάστασης.

Πρόσωπα

ο αφηγητής: ένα από τα παιδιά της παρέας, τώρα γέρος πρόσφυγας στην Αθήνα
Σταυράκης του Αμανατζή: παιδί της παρέας, μάστορας στους χαρταετούς
Κοσμάς Πολίτης: συγγραφέας του μυθιστορήματος «Στου Χατζηφράγκου» (1963)

Όροι

τσερκένια: οι χαρταετοί, όπως τους έλεγαν τότε στη Σμύρνη
μυρωδιές: παιχνίδι όπου κάποιος προσπαθούσε, με συμφωνία, να κόψει την ουρά του αετού του άλλου
παρσίματα: παιχνίδι όπου μπλέκανε δύο αετούς και όποιος έσπαγε τον σπάγγο του άλλου έπαιρνε τον αετό του
αντέτι: έθιμο
σκόλη: σχόλη, αργία
χιανετιά: μπαμπεσιά
οριά: ουρά
τάκλες: τούμπες
γιαρμάς: η κεντρική ξύλινη βέργα του χαρταετού
τσιρίσι: είδος κόλλας

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι τα τσερκένια;

Έτσι έλεγαν στη Σμύρνη τους χαρταετούς εκείνα τα χρόνια. Ο αφηγητής περιγράφει ότι είχαν σχήμα τόξου που κατέληγε μυτερό κάτω, με ξύλινη βέργα στη μέση, τον γιαρμά, ντυμένα με χαρτί.

Πότε πετούσαν τσερκένια στη Σμύρνη;

Από την Καθαρή Δευτέρα, κάθε Κυριακή και αργία της Σαρακοστής, μέχρι την Κυριακή των Βαΐων. Ήταν έθιμο, και ο ουρανός γέμιζε από αετούς.

Ποια παιχνίδια έπαιζαν με τους χαρταετούς;

Τις «μυρωδιές», όπου με συμφωνία προσπαθούσες να κόψεις την ουρά του αετού του άλλου, και τα «παρσίματα», όπου μπλέκανε δύο αετούς και όποιος έσπαγε τον σπάγγο του άλλου κέρδιζε τον αετό του.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα