Η πόλη-κράτος και η εξέλιξη του πολιτεύματος

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Τον 8ο αιώνα π.Χ. το φυλετικό κράτος διασπάται και εμφανίζεται η πόλη-κράτος.
2. Οι οικισμοί ενώνονται σε ένα άστυ γύρω από την ακρόπολη· ένα μέρος του πληθυσμού μένει στην ύπαιθρο.
3. Ο πολίτης νιώθει ασφαλής και ελεύθερος και συμμετέχει στη διακυβέρνηση της κοινότητας.
4. Όσοι αγοράζουν πανοπλία πολεμούν στην οπλιτική φάλαγγα· οι κοινωνικές διαφορές μικραίνουν.
5. Η βασιλεία παρακμάζει και την εξουσία παίρνουν οι ευγενείς: αριστοκρατία.
6. Με το εμπόριο και το νόμισμα μια νέα τάξη πλουσίων παίρνει την εξουσία: ολιγαρχία.
7. Η δυσαρέσκεια του λαού βοηθά φιλόδοξους άνδρες να γίνουν τύραννοι, που κυβερνούν για δικό τους όφελος.
8. Τύραννοι όπως ο Περίανδρος, ο Πολυκράτης και ο Φείδων έκαναν μεγάλα έργα, αλλά δεν έγιναν αγαπητοί.

Πρόσωπα

Αριστοτέλης

φιλόσοφος που εξηγεί γιατί γεννήθηκε η πόλη

Περίανδρος

τύραννος της Κορίνθου, έφτιαξε τον δίολκο

Πολυκράτης

τύραννος της Σάμου

Φείδων

τύραννος του Άργους

Ευπαλίνος

αρχιτέκτονας του υδραγωγείου της Σάμου

Πεισίστρατος

τύραννος της Αθήνας

Θρασύβουλος

τύραννος της Μιλήτου

Όροι

πόλη-κράτος

ανεξάρτητη πόλη με δική της ύπαιθρο

συνοικισμός

ένωση οικισμών σε μία πόλη

άστυ

η πόλη ως κατοικημένο κέντρο

ακρόπολη

οχυρό ύψωμα με ναούς

ύπαιθρος

η γεωργική χώρα γύρω από το άστυ

οπλίτης

πολεμιστής με βαριά πανοπλία

οπλιτική φάλαγγα

παράταξη οπλιτών που μάχονται μαζί

πολίτευμα

το σύστημα διακυβέρνησης

αριστοκρατία

εξουσία των ευγενών

ολιγαρχία

εξουσία λίγων πλουσίων

τυραννίδα

εξουσία ενός χωρίς λογοδοσία

αριστίνδην και πλουτίνδην

με βάση καταγωγή και πλούτο

δίολκος

λιθόστρωτος δρόμος για να σύρουν πλοία

Ευπαλίνειο όρυγμα

σήραγγα που έφερνε νερό στη Σάμο