Τα πολιτεύματα

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Μετά τον θάνατο του Καμβύση ένας μάγος, ο Ψευτο-Σμέρδης, παίρνει τον θρόνο. Επτά επιφανείς Πέρσες, ανάμεσά τους ο Δαρείος, τον ανατρέπουν και συζητούν για το πολίτευμα.
2. Ο Ηρόδοτος διαβεβαιώνει ότι η συζήτηση έγινε στ' αλήθεια, αν και κάποιοι Έλληνες δεν το πίστευαν.
3. Ο Οτάνης ζητά η εξουσία να γίνει κοινή όλων. Κατηγορεί τη μοναρχία για ασυδοσία, αλαζονεία και φθόνο, με παραδείγματα τον Καμβύση και τους μάγους, και επαινεί την ισονομία: κλήρος, λογοδοσία, απόφαση του λαού.
4. Ο Μεγάβυξος συμφωνεί ότι η μοναρχία πρέπει να φύγει, αλλά θεωρεί το πλήθος αμαθές και αλαζονικό, σαν χείμαρρο που τα παρασύρει όλα. Προτείνει να κυβερνούν λίγοι, οι καλύτεροι, ανάμεσα στους οποίους θα είναι και οι ίδιοι.
5. Ο Δαρείος συγκρίνει τα τρία πολιτεύματα στην καλύτερη μορφή τους και προτιμά τη μοναρχία ενός άριστου άνδρα. Στην ολιγαρχία οι φιλοδοξίες φέρνουν έχθρες, στη δημοκρατία οι φαύλοι συνωμοτούν, και στο τέλος προκύπτει πάλι ένας μονάρχης.
6. Οι άλλοι τέσσερις ψηφίζουν με τον Δαρείο. Ο Οτάνης αποσύρεται από τη διεκδίκηση του θρόνου, με τον όρο να μην εξουσιάζεται από κανέναν, ούτε αυτός ούτε οι απόγονοί του.
7. Κατά τα σχόλια, ο Ηρόδοτος προτιμά τη δημοκρατία, που προστατεύει την ελευθερία, χωρίς να κατακρίνει απόλυτα τα άλλα πολιτεύματα.

Πρόσωπα

Οτάνης

Πέρσης συνωμότης, υπερασπίζεται τη δημοκρατία

Μεγάβυξος

Πέρσης συνωμότης, υπερασπίζεται την ολιγαρχία

Δαρείος

Πέρσης συνωμότης, υπερασπίζεται τη μοναρχία

Ψευτο-Σμέρδης

μάγος που πήρε τον θρόνο μετά τον Καμβύση

Καμβύσης

βασιλιάς που ο Οτάνης φέρνει ως παράδειγμα αλαζονείας

Κύρος

ο μονάρχης που ελευθέρωσε τους Πέρσες

Όροι

δημοκρατία

η εξουσία στην πλειονότητα των πολιτών

ολιγαρχία

η εξουσία σε λίγους, τους «αρίστους»

μοναρχία

η εξουσία σε έναν άνθρωπο

τύραννος

μονάρχης που κυβερνά ανεξέλεγκτα

ισονομία

ίση συμμετοχή όλων στα κοινά

κλήρος

ανάδειξη αρχόντων με κλήρωση

λογοδοσία (εὔθυναι)

έλεγχος του άρχοντα στο τέλος

κυριαρχία του λαού

οι αποφάσεις περνούν από τον λαό

ύβρη / κόρος

αλαζονεία / κορεσμός από τα αγαθά

φθόνος

έμφυτη ζήλια, κατά τον Οτάνη

μάγοι

αριστοκρατική φυλή των Μήδων, ιερείς

επτά συνωμότες

ανέτρεψαν τον Ψευτο-Σμέρδη

ελευθερία του οίκου του Οτάνη

κανείς δεν τον εξουσιάζει

εὐνομίη

καλή διακυβέρνηση, όπως στη Σπάρτη