απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ

Εισαγωγή

Ποιος ήταν ο Ηρόδοτος, πού ταξίδεψε, από ποιους επηρεάστηκε και πώς έγραψε την Ἱστορίη, το πρώτο μεγάλο έργο ιστορίας στα ελληνικά, με θέμα τους πολέμους Ελλήνων και Περσών.

Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΗΡΟΔΟΤΟΣ 15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ο Ηρόδοτος είδε το φως το 485/484 π.Χ. περίπου, στην Αλικαρνασσό της Καρίας. Κυνηγημένος από τον τύραννο Λύγδαμη, που σκότωσε τον θείο του Πανύαση, κατέφυγε νέος στη Σάμο.
  2. Ταξίδεψε σχεδόν σε όλο τον κόσμο που γνώριζαν τότε οι Έλληνες: Εύξεινο Πόντο, Αίγυπτο, Περσία, Κάτω Ιταλία, Σικελία. Ρωτούσε, μετρούσε, κρατούσε σημειώσεις και χρησιμοποιούσε διερμηνέα.
  3. Έζησε στην Αθήνα του Περικλή, έγινε φίλος με τον Σοφοκλή και τον Πρωταγόρα και το 444 π.Χ. πήγε στην ίδρυση των Θουρίων στην Ιταλία.
  4. Πριν από αυτόν έγραψαν οι λογογράφοι της Ιωνίας, σε πεζό λόγο: περιγραφές ταξιδιών, λαών και τόπων. Ο σημαντικότερος ήταν ο Εκαταίος, που επηρέασε τον Ηρόδοτο.
  5. Το έργο του, η Ἱστορίη (δηλαδή έρευνα), χωρίστηκε αργότερα σε εννέα βιβλία, το καθένα με όνομα μιας Μούσας. Θέμα του οι πόλεμοι Ελλήνων και Περσών, που τους βλέπει ως σύγκρουση Ευρώπης και Ασίας.
  6. Η αφήγηση ακολουθεί τους Πέρσες βασιλιάδες (Κύρο, Καμβύση, Δαρείο, Ξέρξη) και ανοίγει συχνά παρεκβάσεις για λαούς, χώρες, έθιμα και μνημεία.
  7. Βασικές ιδέες του είναι το μέτρο, η ελευθερία και ο σεβασμός στον «άλλο». Προτιμά τη δημοκρατία και κατακρίνει την τυραννία.
  8. Η μέθοδός του στηρίζεται στην αυτοψία και στον έλεγχο των πηγών με τη λογική. Χρονολογεί με γενιές (τρεις σε κάθε αιώνα), με τα χρόνια των βασιλιάδων, τις Ολυμπιάδες και τους άρχοντες της Αθήνας.

Πρόσωπα

Ηρόδοτος
ιστορικός από την Αλικαρνασσό, ο «πατέρας της ιστορίας»
Πανύασης
θείος του Ηροδότου, ποιητής και χρησμολόγος
Λύγδαμης
τύραννος της Αλικαρνασσού, υποτελής στους Πέρσες
Εκαταίος
ο σημαντικότερος λογογράφος, επηρέασε τον Ηρόδοτο
Περικλής
ηγέτης της Αθήνας, ίδρυσε την αποικία των Θουρίων
Σοφοκλής
τραγικός ποιητής, φίλος του Ηροδότου
Πρωταγόρας
σοφιστής, πήγε μαζί του στους Θουρίους
Κικέρων
Ρωμαίος ρήτορας, τον είπε «πατέρα της ιστορίας»
Πλούταρχος
τον κατηγόρησε για «κακοήθεια» απέναντι στη Θήβα

Όροι

Αλικαρνασσός
πατρίδα του Ηροδότου, στην Καρία
Ἱστορίη
έρευνα, γνώση· ο τίτλος του έργου
λογογράφοι
οι πρώτοι Ίωνες συγγραφείς σε πεζό λόγο
λόγος / έπος
πεζός λόγος / ποιητικός λόγος
εννέα βιβλία
το καθένα με όνομα μιας Μούσας
παρέκβαση
αφήγηση έξω από τον κύριο άξονα του έργου
νουβέλα
δραματική ιστορία μέσα στο έργο
ορθολογισμός
εξήγηση με τη λογική, όχι με μύθους
εμπειρισμός
στήριξη στην εμπειρία και την αυτοψία
αυτοψία
ό,τι είδε και έλεγξε ο ίδιος
ύβρη
αλαζονεία, ξεπέρασμα του μέτρου
νέμεση
η οργή του θεού για την ύβρη
άτη / τίση
τύφλωση και καταστροφή / τιμωρία
κυκλική αντίληψη
κάθε ευτυχία ανεβαίνει και πέφτει
χρονολόγηση με γενιές
τρεις γενιές σε κάθε αιώνα
Θούριοι
αποικία στην Ιταλία, ιδρύθηκε το 444 π.Χ.

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ο Ηρόδοτος λέγεται «πατέρας της ιστορίας»;

Τον ονόμασε έτσι ο Ρωμαίος Κικέρων. Ο Ηρόδοτος ήταν ο πρώτος που κατάλαβε πόσο αξίζει η ιστορία για τον άνθρωπο και κράτησε στη μνήμη μεγάλα γεγονότα, όπως τους Περσικούς πολέμους. Αν και τον κατηγόρησαν ότι λέει «παραμύθια», η αρχαιολογία έδειξε ότι σε πολλά είχε δίκιο.

Τι είναι οι παρεκβάσεις στο έργο του Ηροδότου;

Είναι αφηγήσεις που βγαίνουν από το κύριο θέμα, τον πόλεμο Ελλήνων και Περσών, για να μιλήσουν για χώρες, λαούς, έθιμα και μνημεία ή για να πουν μια ωραία ιστορία (νουβέλα, ανέκδοτο). Χάρη σε αυτές το έργο έχει μεγάλη ποικιλία.

Ποια είναι η βασική ιδέα του Ηροδότου για την ανθρώπινη μοίρα;

Όποιος ξεπερνά το μέτρο πέφτει στην ύβρη, φέρνει πάνω του τη θεϊκή οργή (νέμεση) και καταστρέφεται (άτη, τίση). Η ευτυχία δεν κρατά για πάντα: κάθε άνθρωπος και κάθε λαός ανεβαίνει και πέφτει σαν τόξο, σε κύκλο.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.