Το κεφάλαιο διδάσκει την πρώτη κλίση: τα αρσενικά σε -ας και -ης, τα θηλυκά σε -α και -η, τις καταλήξεις τους, τη διαφορά καθαρού και μη καθαρού α και τα συνηρημένα πρωτόκλιτα (§ 86-93).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Στην πρώτη κλίση ανήκουν αρσενικά σε -ας, -ης και θηλυκά σε -α, -η.
Τα αρσενικά κάνουν γενική ενικού σε -ου· τα θηλυκά κρατούν το α ή το η του θέματος σε όλο τον ενικό ή το τρέπουν σε η στη γενική και δοτική.
Αρσενικά και θηλυκά έχουν τις ίδιες καταλήξεις στον πληθυντικό και στον δυϊκό· η γενική πληθυντικού περισπάται στη λήγουσα.
Το α της κατάληξης -ας είναι πάντα μακρόχρονο.
Στα θηλυκά σε -α, το α είναι καθαρό όταν πριν από αυτό υπάρχει φωνήεν ή ρ, μη καθαρό όταν υπάρχει άλλο σύμφωνο· αυτό ορίζει τη γενική και τη δοτική.
Τα εθνικά, τα αρσενικά σε -της και ορισμένα σύνθετα σχηματίζουν κλητική σε -α.
Ένας πίνακας συγκεντρώνει πρωτόκλιτα με την ορθογραφία και τον χρόνο του α, ι, υ.
Πρωτόκλιτα με α ή ε πριν από το χαρακτήρα συναιρούνται σε όλες τις πτώσεις, π.χ. Ἑρμῆς, μνᾶ, συκῆ.
Όταν πριν από το α υπάρχει σύμφωνο εκτός από ρ (μη καθαρό α): τότε το α είναι βραχύ και στη γενική και δοτική ενικού γίνεται η. Αν πριν από το α υπάρχει φωνήεν ή ρ (καθαρό α), το α μένει σε όλο τον ενικό.
Ποια αρσενικά σε -ης κάνουν κλητική σε -α;
Τα εθνικά, τα αρσενικά σε -της, και επίσης σύνθετα με δεύτερο συνθετικό ρήμα σε -άρχης, -πώλης, -τρίβης και παρόμοια.
Πώς τονίζεται η γενική πληθυντικού στην πρώτη κλίση;
Στη λήγουσα με περισπωμένη, σε όλα σχεδόν τα πρωτόκλιτα. Το βιβλίο σημειώνει ως εξαίρεση το οἱ ἐτησίαι.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.