Α. Οι εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τους Νεότερους Χρόνους (μέσα 15ου αιώνα - αρχές 19ου αιώνα)

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ μέσα 14ου αιώνα έως 16ος αιώνας

Γιατί

• Με την άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453) και το τέλος του Εκατονταετούς Πολέμου αρχίζουν οι Νεότεροι Χρόνοι και η κοινωνία του Μεσαίωνα αλλάζει σταδιακά.
• Έλληνες λόγιοι που κατέφυγαν στη Δύση βοήθησαν τη μελέτη της αρχαιότητας.

Τι έγινε

1. Η Αναγέννηση εμφανίστηκε στη Βόρεια Ιταλία και μέσα σε δύο αιώνες απλώθηκε σε όλη την Ευρώπη.
2. Ο Ουμανισμός (Ανθρωπισμός) έδωσε έμφαση στον άνθρωπο, στις δυνατότητές του και στην αξία της γνώσης· η τυπογραφία βοήθησε να διαδοθούν οι ιδέες του.
3. Άνθισαν η ζωγραφική, η γλυπτική και η αρχιτεκτονική, με καλλιτέχνες όπως ο Ντα Βίντσι, ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Ραφαήλ και ο Ελ Γκρέκο.
4. Προόδευσαν οι επιστήμες: οι αστρονομικές θεωρίες του Κοπέρνικου και του Γαλιλαίου, η ανατομία και η ιατρική.
5. Το 1517 ξεκίνησε η Θρησκευτική Μεταρρύθμιση: οι Προτεστάντες με τον Λούθηρο αντιτάχθηκαν στον Πάπα, ενώ στην Ελβετία πρωτεργάτης ήταν ο Καλβίνος.
6. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία απάντησε με την Καθολική Μεταρρύθμιση, ιδρύοντας για παράδειγμα θρησκευτικά τάγματα.

Τι άλλαξε

• Έγιναν συχνοί πόλεμοι ανάμεσα σε Προτεστάντες και Καθολικούς.
• Ενισχύθηκε η πίστη στη λογική και στην αυτονομία του ανθρώπου και αναπτύχθηκε, κυρίως στην Αγγλία, η αρχή της αντιπροσωπευτικής εξουσίας.

Πρόσωπα

Λεονάρντο Ντα Βίντσι

ζωγράφος της Αναγέννησης, έργο του η «Μόνα Λίζα»

Μιχαήλ Άγγελος

ζωγράφος της Αναγέννησης, έργο του η «Δευτέρα Παρουσία» στην Καπέλα Σιξτίνα

Έρασμος

Ολλανδός θεολόγος και φιλόλογος που θεωρούσε αρετές την καλοσύνη και την ανοχή

Ουίλιαμ Σαίξπηρ

Άγγλος θεατρικός συγγραφέας

Μιχαήλ Θερβάντες

Ισπανός συγγραφέας του «Δον Κιχώτη»

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος

ο Ελ Γκρέκο, ζωγράφος που διακρίθηκε στην Ισπανία

Κοπέρνικος

διατύπωσε την ηλιοκεντρική θεωρία

Μαρτίνος Λούθηρος

Γερμανός μοναχός, επικεφαλής της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης

Ιωάννης Καλβίνος

πρωτεργάτης της Μεταρρύθμισης στην Ελβετία

Ιωάννης Γουτεμβέργιος

Γερμανός που τελειοποίησε την τυπογραφία

Όροι

Αναγέννηση

πνευματική και καλλιτεχνική κίνηση στην Ευρώπη από τα μέσα του 14ου αιώνα

Ουμανισμός

κίνημα της Αναγέννησης που έδωσε έμφαση στον άνθρωπο και στη γνώση

Μεσαίωνας

η περίοδος από τη διάλυση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας έως την Αναγέννηση (5ος έως μέσα 15ου αιώνα)

τυπογραφία

η εκτύπωση βιβλίων με κινητά μεταλλικά στοιχεία

ηλιοκεντρική θεωρία

η Γη και οι πλανήτες κινούνται γύρω από τον ήλιο

Θρησκευτική Μεταρρύθμιση

η επέκταση των νέων ιδεών στη θρησκεία τον 16ο αιώνα, με πρώτη φάση την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση

αντιπροσωπευτική εξουσία

εξουσία που ασκείται από αντιπροσώπους εκλεγμένους από τον λαό

καρδινάλιος

ανώτερος κληρικός της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας