Φώτης Κόντογλου, Ο Αστρολάβος

Πεζό κείμενο του Φώτη Κόντογλου για τη Γη: ο συγγραφέας θαυμάζει τα βουνά και τη θάλασσα και εξηγεί γιατί οι Έλληνες ζωντάνεψαν τη φύση με τη φαντασία τους.

Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 115 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Η Γη παρουσιάζεται ως μητέρα που θρέφει όλα τα πλάσματα και κρύβει στα σπλάχνα της πολύτιμα υλικά.
Μέσα στο σύμπαν η Γη είναι σαν σπυρί, κι όμως κρατά βουνά και θάλασσες και ταξιδεύει στον ουρανό.
Όποιος δεν στοχάζεται την ομορφιά του κόσμου χάνει μια πηγή χαράς, όσα πλούτη κι αν έχει.
Οι αρχαίοι ονόμαζαν την πλάση Κόσμο, δηλαδή στολίδι, και την κεντούσαν ή την έφτιαχναν σε αγάλματα.
Τα ελληνικά βουνά φαίνονται μεγαλόπρεπα γιατί ο καθαρός αέρας τα δείχνει κοντά, ενώ ο άνθρωπος νιώθει ό,τι είναι στα μέτρα του.
Η δική μας θάλασσα είναι μικρή μπροστά στον Ωκεανό, όπως έλεγε ο Πλάτωνας για τη θάλασσα μέσα από τις Κολόνες του Ηρακλέα.
Παρότι τα αεροπλάνα έφεραν τις χώρες κοντά, ο κόσμος κρύβει ακόμη πολλά μυστήρια που αξίζει να γνωρίσουμε.

Πρόσωπα

Φώτης Κόντογλου: ζωγράφος, αγιογράφος και πεζογράφος από το Αϊβαλί, συγγραφέας του κειμένου
Πλάτωνας: αρχαίος σοφός που παρομοιάζει τους ανθρώπους γύρω από τη θάλασσα με μυρμήγκια γύρω από βάλτο

Όροι

αστρολάβος: παλιό όργανο ναυσιπλοΐας για το ύψος των αστεριών πάνω από τον ορίζοντα
μαλάματα: χρυσάφι
ξόμπλια: σχέδια, διακόσμηση σε κέντημα
δρολάπια: ανεμοβρόχια, νεροποντές
θαμάζομαι: νιώθω θαυμασμό
τηράζω: κοιτάζω, αντικρίζω
μπουγάζι: στενό θαλάσσιο πέρασμα
επιταυτού: επίτηδες, ειδικά
Αρχιπέλαγο: το Αιγαίο πέλαγος
Κολόνες του Ηρακλέα: ο πορθμός του Γιβραλτάρ

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι ο αστρολάβος;

Είναι παλιό όργανο της ναυσιπλοΐας. Με αυτό οι ναυτικοί έβρισκαν πόσο ψηλά από τον ορίζοντα βρίσκονται τα αστέρια.

Γιατί ο Κόντογλου λέει ότι τα ελληνικά βουνά φαίνονται μεγαλόπρεπα;

Επειδή ο αέρας στην Ελλάδα είναι συνήθως καθαρός και τα δείχνει κοντινά, ενώ τα πολύ ψηλά βουνά άλλων χωρών κρύβονται σε σύννεφα. Ο άνθρωπος νιώθει καλύτερα ό,τι είναι στα μέτρα του, όπως το μυρμήγκι μπροστά σε μια πέτρα.

Γιατί η γλώσσα του κειμένου μοιάζει παλιά;

Ο Κόντογλου γράφει στη δημοτική, με παλιές λέξεις όπως «μαλάματα», «δρολάπια», «θαμάζεται». Γι' αυτό το κείμενο έχει γλωσσάρι που εξηγεί τις δύσκολες λέξεις.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα